Meerwaardebelasting op aandelen: een bescheiden poging.

In dit artikel ga ik proberen een beetje na te denken over de belasting op meerwaarde van aandelen. Je moet dit artikel bekijken los van alle andere belastingen. In België zijn bepaalde belastingen inderdaad veel te hoog, maar laat dat hier buiten beschouwing. Ik wil puur focussen op de wenselijkheid van een meerwaardebelasting voor aandelen. Welke andere belastingen moeten of kunnen sneuvelen, dat is een andere discussie.

Voor wie niet weet wat het is: in principe kan je als aandeelhouder op twee manieren winst maken. Onderliggend is er altijd een bedrijf dat winst of verlies maakt. Is er verlies, dan krijgen de aandeelhouders niets, meer zelfs, hun aandelen worden minder waard. Is er winst, dan kan het bedrijf dat ofwel bijhouden, ofwel uitkeren. Als men het bijhoudt, dan zullen de aandelen meer waard worden (de zogenaamde “meerwaarde” dus). Als men het uitkeert, dan zullen de aandeelhouders dividenden ontvangen. In België betaal je momenteel 25% roerende voorheffing op dividenden, maar 0% op meerwaarde. Als belegger ben je, everything else constant, dus beter af door te beleggen in bedrijven die geen dividenden uitkeren. Je maakt dan identieke winsten, maar moet er geen belasting op betalen.

Uiteraard moet je niet per se in aandelen beleggen. Je kan ook gewoon kasbons kopen, of iets gelijkaardigs met weinig risico. Op de coupon of rente die je daarop ontvangt, zal je in België ook 25% belasting moeten betalen (er is wel, hoe kan het ook anders in België, een uitzondering voor de eerste 1900 euro op spaarboekjes in 2014). Hier valt mij dus meteen een soort van ongelijkheid op. Stel je hebt twee mensen, eentje belegt in kasbons en de andere in aandelen, beide 1 miljoen euro (we houden het simpel hier…). Degene die in kasbons belegt krijgt een rentevoet van 1% en moet op zijn 10.000 euro winst 2.500 euro belasting betalen. Degene die in aandelen belegt, tja, daar zal het afhankelijk zijn van wat het bedrijf beslist. Laten we veronderstellen dat het bedrijf geen dividenden uitkeert. Dan zal het aandeel in waarde stijgen, bijvoorbeeld een stijging van 6%. De belegger maakt 60.000 euro winst en moet daarop geen belasting betalen. Uiteraard heeft hij nog altijd geen cash in handen. Maar als hij bijv. in Apple aandelen had belegd, kan hij er een paar verkopen en de 60.000 euro cash opstrijken. Zonder belastingen te betalen, want meerwaarde wordt niet belast. Dit vind ik onrechtvaardig.

Risico

Maar hola Kurt!“, hoor ik ze van ver al roepen: “…aandelen hebben véél meer risico dan zo’n domme kasbon! Aandeelhouders moeten gecompenseerd worden voor dat risico!“. En ik zal hard terugroepen: “ge hebt gelijk, kameraad!“. Bij aandelen weet je nooit of je verlies of winst zal maken, dat is dus risico. En voor dat risico wordt je dan ook zeker en vast gecompenseerd. Hier aan de Universiteit Antwerpen hebben we een unieke database met Belgische aandelen die teruggaat tot 1838 (!!!). Heel wat data dus, waaruit blijkt dat aandelen het praktisch altijd beter doen dan risicovrije beleggingen, zeker op lange termijn. Wie in 1938 één frank zou beleggen in aandelen zou in 2010 al 218 frank hebben. Had je 1 frank in een risicovrije belegging gestoken, dan had je uiteindelijk 3 frank. Dat zegt genoeg, maar die tijdspanne heeft natuurlijk geen enkele belegger ter beschikking. Maar zelfs als je rollende periodes van 10 jaar bekijkt, dan doen aandelen het vaak beter, niet altijd, maar praktisch altijd. En dat is eigenlijk overal ter wereld het geval. Dat toont goed aan dat er risico is, maar dat het ook gecompenseerd wordt, gemiddeld. Dat hoeft niet te verbazen, als beleggingen onaantrekkelijk (lees: te duur) zijn, daalt hun prijs (lees: stijgt hun verwacht rendement) totdat er weer kopers gevonden worden.

Dat is dus mijn argument: aandeelhouders worden vóór belastingen al beloond met een hoger verwacht rendement! Dat is de beloning voor het risico dat ze nemen:

  • Vóór belastingen: extra verwacht rendement voor de belegger
  • Tijdens belastingen: iedereen betaalt een gelijk percentage
  • Na belastingen: extra verwacht rendement voor de belegger

En ik zie dan ook geen enkele reden om hen daarbovenop nog eens een belastingsbeloning te geven, of toch in ieder geval geen beloning van 100% minder belastingen. Een fiscale aanmoediging kan wat mij betreft wel als men een positieve link kan aantonen tussen het maatschappelijk belang en het gewicht dat aandelen krijgen in de geaggregeerde portefeuille van alle mensen in die maatschappij (positieve externaliteiten dus…). Voor zover ik weet is zo’n link op dit moment vrij dubieus.

Verliezen

Een ander argument wat ik vaak hoor: “een aandeelhouder kan verliezen maken!”. Moet de fiscus dan geld terugstorten opeens? Of: “winsten zijn volatiel!”. Ik zie hier allemaal geen probleem in, mits een zeer belangrijke voorwaarde: verliezen moeten overdraagbaar zijn! Net zoals bij vennootschappen, die ook soms verlies maken en ook volatiele resultaten kunnen hebben. Als ik in 2014 een miljoen euro verlies maak, dan betaal ik uiteraard geen belastingen. Maar als ik in 2015 vervolgens 2 miljoen euro winst maak, dan betaal ik slechts belastingen op 1 miljoen euro winst. M.a.w. ik heb het verlies van vorig jaar overgedragen naar de volgende periode, hoe je die periodes ook wil opdelen. Zonder die voorwaarde zal ik altijd een resolute tegenstander zijn van de meerwaardebelasting. Stel je bent een starter en je vennootschap mislukt. Je hebt alleen verliezen en dan stopt het. Moet de fiscus je dan letterlijk geld terugbetalen? Ook hier zie ik niet meteen een probleem. Winsten op aandelen komen uiteindelijk wel ergens in de personenbelasting terecht. Ik zie geen graten als we iemand die geprobeerd heeft om te ondernemen vrijstellen van belastingen, al duurt dat 50 jaar, zolang hij of zij de verliezen uit het verleden niet te boven is gekomen.

Rendement berekenen

Nog een argument dat vaak de kop opsteekt: “hoe moet je dan rendement berekenen?”. Je zit altijd met problemen qua aankooptijdstip, verkooptijdstip, allocaties die wijzigen, enzovoorts. Ik kan hierover kort zijn denk ik. Als een aandelenfonds, of zelfs een hefboomfonds, haar return kan berekenen zodat jij in je Online Banking module een rendement kunt zien, dan moet het vast mogelijk zijn dat jij ook van jouw portefeuille het rendement berekent. Meer moet daar echt niet over gezegd worden, het is louter een technisch kwestie, niet eens zo’n grote, en kan wat mij betreft nooit als tegenargument voor meerwaardebelasting dienen.

Moment van belasten

Het moment van belasten is ook belangrijk. Als mijn aandelen Belgacom stijgen in waarde kan men in principe al belasten, maar dat is niet zo eenvoudig.

Voor niet-beursgenoteerde aandelen (bijv. van de eigenaar van een KMO) is het praktisch onmogelijk de aandelen te waarderen, want er is geen marktprijs, dus daar kan je bijna niet anders dan belasten bij verkoop. Zolang de meerwaarde maar belast wordt, want het is onlogisch om uitkeringen tijdens het leven van de vennootschap (dividenden dus) aan 25% te belasten en uitkeringen na het leven van de vennootschap (meerwaarde dus) te belasten aan 0%. Momenteel hebben we de liquidatiebonus van 25%. Dat is min of meer hetzelfde (ben niet 100% zeker, ben geen boekhouder) als een belasting op meerwaarde en dubbel belasten kan uiteraard niet. Het is dus ofwel meerwaardebelasting, ofwel een liquidatiebonus. Nooit samen.

Voor beursgenoteerde aandelen is het veel makkelijker om de winst te berekenen op eender welk moment. Maar ook hier is belasten bij verkoop wellicht het interessantste. Stel ik maak in jaar 1 50.000 euro winst en in jaar 2 50.000 euro verlies, waarna ik er de brui aan geef. Mijn uiteindelijk bruto rendement is 0 euro, maar door de belastingen (bijv. 12.500 euro) heb ik verlies gemaakt. Uiteraard zou ik het verlies van 50.000 euro kunnen overdragen naar jaar 3 als ik er niet de brui aan zou geven. Als ik dan opnieuw 50.000 euro winst zou maken, zou ik geen belastingen moeten betalen, omdat het verlies van 50.000 euro dat overgedragen werd uit het vorige jaar mijn winst eigenlijk op 0 zet. Maar het is dus wel vrij onhandig als ik na jaar 2 wil stoppen, want dan betaal ik belastingen zonder dat ik winst heb gemaakt. Hier zou het ook beter zijn om de belasting te heffen bij verkoop van de aandelen. Ik zou ze immers aan dezelfde prijs verkopen waaraan ik ze gekocht heb, nul euro winst maken, en dus geen belastingen betalen. Dat lijkt eerlijker, ook als ik vroeger wil stoppen.

Het moment van belasten is dus belangrijk, maar het is geen argument tegen de meerwaardebelasting wat mij betreft.

Ondernemerschap

Een ander goed argument is: meerwaarde gaat ondernemerschap aantasten, o.a. omwille van de reden hierboven aangehaald. Dat zou kunnen, dat zou ook niet kunnen. Er is weinig empirisch onderzoek, ik kan het niet echt vinden. Volgens Gert Peersman bestaat er wel onderzoek naar bedrijfsbelasting in het algemeen en zijn de resultaten vrij uiteenlopend.

Trouwens, in vele landen hebben ze al zo’n meerwaarde belasting. Kijk naar de US, toch wel een baken wat betreft ondernemerschap (misschien niet meer wat het ooit was, maar toch…), daar heeft men de capital gains tax. Of dat nu per se schadelijk is voor de economie, ik weet het niet. Wat denk jij?

Zo, dit was alvast een korte poging om mijn visie te geven om de meerwaardebelasting op aandelen. Uiteraard ben ik bijzonder geïnteresseerd in de argumenten van degenen die een andere visie hebben of die vinden dat ik iets vergeten ben. Ze mogen altijd reageren op deze post.

Advertenties